AD Columns » Porgel & Porulan

Lieve Hugo,

Vorig jaar schreven we een keer over ‘De Avonden’. Ik heb toen allerlei Revianen beledigd door te zeggen dat ik het een vlakke roman vond. Ik zei destijds dat ik best wilde geloven dat het voor een bepaalde generatie een belangrijk boek was, maar dat ik mij die impact helemaal niet kon voorstellen. Ik zag alleen een gefrustreerde twintiger met zichzelf en zijn ouders in de knoop: Frits van Egters. Brrr. Gelukkig hoefde ik daar geen beschuitje mee te eten.

Maar afgelopen dinsdag zag ik bij de VPRO de documentaire Fatsoenlijk land, waarin het beeld werd rechtgezet dat Joden zich zonder verzet naar de concentratiekampen hebben laten afvoeren. Er was wel degelijk verzet, maar soms is dat onderbelicht gebleven in de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog. Publicaties hierover zijn schaars.

Een voorbeeld van zo’n verzetsgroep is de Porgel en Porulan-groep. Vernoemd naar het onzin-gedicht ‘De blauwbilgorgel’ uit 1943 van C. Buddingh. Voor als je deze klassieker even vergeten bent, de eerste strofe luidt:

Ik ben de blauwbilgorgel,

Mijn vader was een porgel,

Mijn moeder was een porulan,

Daar komen vreemde kind’ren van.

Raban! Raban! Raban!

 De verzetsgroep Porgel en Porulan was opgezet door Jan Hemelrijk en Bob van Amerongen. Toen ik deze namen in de documentaire hoorde ging er ergens in de verte een belletje rinkelen. Toen het vervolgens ging over de belangrijkste literaire werken van de eerste jaren na de oorlog, wist ik het weer.

Gerard Reve heeft in zijn klassieker der Vaderlandse Literatuur zijn personages gemodelleerd naar echte mensen, onder wie een aantal uit de Porgel en Porulan-groep. Verzetskameraad Bob van Amerongen was boekenverzamelaar Viktor Poort.

Wie is daar?’ vroeg een mannestem in de spreekbuis.

‘Viktor Poort, jij grote oude hoer,’ riep Frits (van Egters), ‘kom als de donder naar beneden’.

Dit zorgt toch voor een extra dimensie in De Avonden. Ik heb het hierna nog maar eens herlezen en bij deze wil ik mijn excuses aanbieden aan alle Revianen die ik vorig jaar heb beledigd door het boek ‘vlak’ te noemen.

Wat me trouwens verbaast is dat verzetsheld Bob van Amerongen bekend is geworden omdat hij door Reve als personage werd opgevoerd, maar niet vanwege zijn verzetswerk. Kunnen we deze man – die op z’n negentiende al verantwoordelijk was voor het leven van tientallen ondergedoken mensen  – niet alsnog een lintje geven?

Lfs, Iris